Dit jaar viert Yorick van den Berg, manager Advies, zijn 20-jarig jubileum bij B&A. Twee decennia waarin hij getuige was van een sociaal domein in beweging, B&A zag transformeren en van dichtbij meemaakte wat beleid en onderzoek betekenen voor bewoners. Een mooi moment om terug te blikken op zijn loopbaan, inzichten en visie op de toekomst.
Yorick startte in 2005 bij B&A, destijds via een advertentie in de Volkskrant. Hij zat in de gemeenteraad en werkte bij een zorgverzekeraar, maar voelde dat die wereld hem steeds minder paste. Hij zou bovendien door verhuizing stoppen met zijn raadswerk. “Ik wilde dichter bij de overheid werken, zonder er direct in dienst te gaan. De stap naar B&A bood precies die combinatie van maatschappelijke vraagstukken en inhoudelijke afwisseling.”
Wat hem meteen opviel was de ondernemende houding en het hart voor de publieke zaak. Mensen die dezelfde drijfveren hadden als hij, in een omgeving waar maatschappelijke waarde centraal staat. “Daar voelde ik me meteen heel erg thuis.”
Yorick zag B&A veranderen van een brede advies- en onderzoeksorganisatie naar een organisatie met een duidelijke focus op het sociaal domein. “Ik stapte precies in op dat kantelpunt. De adviezen werden specifieker gericht op het sociaal domein, de organisatie werd meer inhoudsgedreven. Dat sloot goed aan bij mijn eigen drijfveren en expertise.”
Ook de sector zelf bewoog mee. “Ik herinner me nog de hype rond bestuurskrachtmetingen. Nu zegt het niemand meer iets. Maar wat onveranderd is gebleven, is de drive om de praktijk beter te maken.”
Waar Yorick het meest trots op is? “De concrete verbeteringen voor inwoners. Soms zit dat in kleine aanpassingen die een groot verschil maken, zoals het vereenvoudigen van subsidieregelingen zodat bewoners ze niet elk jaar opnieuw hoeven aan te vragen. Soms gaat het om grotere trajecten, zoals het voorbereidende onderzoek voor de Jeugdwet. Gemeenten dachten dat ze veel jongeren niet kenden. Uit onze analyses bleek dat een derde van de jongeren die naar de jeugdzorg zou overgaan al in beeld was bij de gemeenten via andere kanalen. Dat gaf rust. En soms gaat het om onderzoeken die de vinger op de zere plek legden, maar uiteindelijk tóch doorwerking kregen. We waren eens kritisch op een reorganisatie bij een provincie waar kennisverlies zichtbaar werd. Het rapport werd eerst weggelegd, maar een jaar later bleek onze analyse precies te kloppen. Onafhankelijk onderzoek kan echt impact hebben, ook al zie je dat niet altijd meteen.”
Dat komt volgens hem door de variatie in opdrachten en de ruimte om zelf richting te geven. “Elk jaar werk ik aan tientallen opdrachten en krijg ik een kijkje in de keuken van veel verschillende organisaties. Dat houdt je scherp en nieuwsgierig.”
Daarnaast herkent hij terugkerende patronen in thema’s als jeugd, Wmo en armoede, en ziet hij steeds weer de uitdaging om die te doorbreken. “Het mooiste is dat je als adviseur vragen kunt stellen die anderen niet stellen.”
Ook de cultuur bij B&A blijft een belangrijke factor: positief, oplossingsgericht en met een sterke aanpakkersmentaliteit. “Niet praten, maar doen. Mensen hier geloven dat dingen beter kunnen en pakken door. Dat werkt aanstekelijk en dat maakt dat ik hier na twintig jaar nog steeds met plezier werk.”
Yorick noemt één principe dat B&A typeert: altijd beginnen bij de bewoner. “Wij werken van straat tot staat. We praten eerst met bewoners, daarna met professionals en pas dan met beleidsmakers. Bewoners zijn leidend, beleidsmakers en uitvoerders zijn dienend. Dat is geen nuance, maar een overtuiging. We doen ons werk niet omwille van het onderzoek of advies zelf, maar omdat we samen iets willen verbeteren voor de mensen die het raakt.”
Vragen we hem naar de uitdagingen, antwoordt Yorick dat het sociaal domein vaak veel te ingewikkeld is georganiseerd. “Processen zijn ingericht vanuit het gemak van organisaties, niet vanuit de leefwereld van inwoners.” Juist de mensen die ondersteuning nodig hebben, haken daardoor af, met grotere problemen en hogere kosten als gevolg. “We moeten stoppen met drempels opwerpen en kiezen voor eenvoud en vertrouwen. Beheersing zit niet in barrières, maar in duidelijke keuzes: dit doen we wél en dit doen we niet.”
Voor de toekomst hoopt Yorick dat het vanzelfsprekend wordt om bewoners te vragen wat ondersteuning in het sociaal domein hen daadwerkelijk heeft opgeleverd. Net zoals je een review vraagt. “Ik zou het zo mooi vinden als we beter laten zien wat ons werk in de uitvoering bewoners oplevert. Vaak bestaat er nog een schroom om te vragen: Heb ik jou geholpen? Waar sta je nu, en wat was mijn bijdrage? Terwijl het in andere contexten heel normaal is om feedback te vragen. Het vak dat zoveel mensen dagelijks uitvoeren verdient waardering, en dat begint bij het zichtbaar maken van de impact.”
Maatschappelijke impact betekent voor hem dat mensen niet alleen kansen hebben, maar ze ook kunnen benutten. Hij vertelt: “Mijn zus en ik waren de eersten in onze familie die een vervolgopleiding afrondden, iets wat in onze omgeving niet vanzelfsprekend was. Die kans gun ik iedereen. Vaak gaat het niet om de vraag of er mogelijkheden zijn, maar of je de omstandigheden hebt om ze te verzilveren. Daarvoor heb je vaardigheden nodig die niet iedereen van huis uit meekrijgt. Zonder wat ik instantiekapitaal noem, bestaan kansen op papier, maar niet in de praktijk. Daar moeten we op sturen. Want elke gemiste kans is gemiste impact.”
Twintig jaar ervaring geeft Yorick niet alleen vakkennis, maar vooral overtuiging: dat echte verandering begint bij eenvoud, vertrouwen en het verhaal van inwoners. En dat is precies wat hij de komende jaren wil blijven doen.